Bank wiedzy

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>

Wśród karpackich drzew - bioróżnorodność południowo-wschodniej Polski

Piotr Kutiak

Laureat konkursu „Esej z Karpatami w tle”

I miejsce w kategorii Karpacka Bioróżnorodność

„W górach jest wszystko co kocham

wszystkie wiersze są w bukach

zawsze kiedy tu wracam

biorą mnie klony z wnuka”

Jerzy Harasymowicz

Przemierzając krainę polskich Karpat, można dostrzec specyficzny koloryt i odrębność jej obszarów. Każdy z jej regionów wyodrębnia się swym charakterystycznym krajobrazem, tożsamością kulturową oraz specyficznym składem szaty roślinnej i świata zwierzęcego. Bogactwo i złożoność królestwa zwierząt, roślin i grzybów noszą nazwę bioróżnorodności.

Południowo – wschodni obszar polskich Karpat, to kraina o szczególnych walorach krajobrazowych i przyrodniczych. Istnieje tu rozwinięty system ochrony przyrody, obejmujący krainy: Beskidu Niskiego, Bieszczadów, Pogórza Przemyskiego, Bukowskiego i Dynowskiego oraz Gór Słonnych. Zróżnicowanie i mnogość form życia widoczna jest tu zarówno w dolinach, na podgórzu jak i w górach. Chronione poprzez rezerwaty, parki narodowe i krajobrazowe oraz obszary Natura 2000 tereny, kryją wiele rzadkich i unikatowych przedstawicieli form życia zarówno zwierząt, jak i roślin. Niektóre z nich są żywymi symbolami tej krainy, wpisanymi w godła parków narodowych i krajobrazowych. Są dumą i żywym świadectwem życia, które w pozostałych regionach naszego kraju zostały wytępione.

Karpaty oferują dzisiejszym turystom moc różnorodnych atrakcji. O każdej porze roku w poszczególne zakątki gór przyjeżdżają setki, tysiące amatorów narciarstwa i górskich wędrówek. Nasuwa się tu pytanie, co ich przyciąga?

Przeprowadzone ankiety prócz wyciągów, szlaków oraz zabytków architektury drewnianej wymieniają także dziką przyrodę. Dla większości turystów oprowadzanych przez przewodników wycieczek stanowią ją lesiste, wysokie wzgórza, przełomowe odcinki rzek, rezerwaty przy szlakach. Czy jednak naprawdę jest ona dostrzegana, czy są oni w stanie przekonać się o bogactwie flory i fauny Karpat? Czy prócz perełek architektonicznych, cerkiewek i chałup wykonanych z jodeł i smereków pozyskanych i zwleczonych z leśnych odstępów, turyści i mieszkańcy mają szansę dostrzec piękno karpackich lasów?

Uważam, że to zadanie bardzo trudne. Edukacja ekologiczna nie jest łatwa. Jakże ciężko dotrzeć do odbiorcy, który w dziedzinie botaniki i zoologii jest laikiem, a do takich należy większa część turystów, odwiedzających karpackie szlaki. Warto zaznajamiać mieszkańców i odwiedzających region południowo-wschodniej Polski z bioróżnorodnością Pogórzy i Beskidów. Ukazując tajemnice przyrody, możemy pozyskać wielu zwolenników w walce o jej ochronę.

Od dziecka fascynowała mnie przyroda, byłem prawdziwym utrapieniem dla moich rodziców, znosząc do domu kolejne słoiki z wodą ze stawu, czy ściółką leśną. Kiedy moi rówieśnicy zachwycali się nową piłką, czy ładną zabawką, mnie cieszył nowy mikroskop. Podglądałem w nim mikroorganizmy ze starorzecza Sanu. To właśnie tam zaczęła się moja przygoda z owadami. Zafascynowała mnie w ich świecie różnorodność kształtów, form oraz fakt, że opanowały wszystkie środowiska. Jako uczeń technikum leśnego przyjaźniłem się z wieloma osobami, z których obecnie kształtują się lokalne bieszczadzkie i beskidzkie autorytety w dziedzinach fotografii, łowiectwa, ornitologii i botaniki. Moim konikiem były owady. Swoją pasją zarażałem innych. Odbyłem setki wypraw w Bieszczady, których cel upatrywałem w ustalaniu nowych stanowisk danych gatunków. Przy okazji poznawałem wilcze i niedźwiedzie ścieżki, ślady rysia, jesienne rykowiska jeleni w dolinie Sanu, żmijowiska w starych opuszczonych wsiach. Mam za sobą kilkanaście lat połowów, żmudnego oznaczania i katalogowania zbiorów. Dziś, okazy na szpilkach entomologicznych zastępują mi zdjęcia owadów. Wykonuje je aparatem cyfrowym, który daje dużo większe możliwości, niż rząd owadów w gablotce. Mogę pokazywać je młodzieży w szkołach i turystom, opowiadać o klejnotach lasów i łąk, jak zwykłem je nazywać. Oprowadzając wycieczki po Bieszczadach, Beskidzie Niskim i Pogórzach jako przewodnik beskidzki, staram się zaznajomić moich podopiecznych z bioróżnorodnością tych terenów.

Przyjrzyjmy się faunie beskidzkiej, która odgrywa bardzo ważną rolę. Wyobraźmy sobie, że składa się na nią około 40 tysięcy gatunków, z czego 70% stanowią owady. Zwierzęta znajdują tutaj dogodne warunki do życia, odżywiania się i rozmnażania. Spośród karpackich gatunków drzew wiele zwierząt żywi dąb i buk, w następnej kolejności wiąz i wierzba. Cis jest rośliną najmniej poszukiwaną przez zwierzęta. Wśród świata zwierzęcego karpackich lasów, największą różnorodnością odznaczają się owady.

Odrębność i osobliwość Karpat od innych krain w Polsce uwidacznia się nie tylko w rzeźbie terenu i w specyfice krajobrazu, ale także w składzie gatunkowym flory, zbiorowiskach roślinnych i bardzo osobliwym układzie ich pięter. Las jest najdoskonalszą formacją roślinną, nie tylko ze względu na wygląd, ale także z uwagi na wpływ, jaki wywiera na środowisko. Zamieszkuje go szereg różnorodnych gatunków, uzależnionych często od siebie, zamieszkujących określone areały zwane niszami ekologicznymi.

W obrębie lasu panuje duże napięcie konkurencyjne pomiędzy gatunkami, z czym wiąże się wysoka ich śmiertelność. Corocznie na 1 m2 powierzchni leśnej gleby spada kilkadziesiąt nasion z koron drzew, z których wyrastają jedynie nieliczne. Od kiełkującej siewki do drzewa powalonego upływem czasu i przebytych chorób, upływa niekiedy wiele setek lat. Młode siewki najbardziej ekspansywnych, gatunków zajmują niekiedy całe połacie karpackich lasów. Inne oczekują dogodnej chwili, by przebić się wśród roślin zielnych runa i ukraść dla siebie odrobinę rozproszonego światła. Karpacki buk jako siewka nie przypomina pięknego dorosłego drzewa, które za parę lat, jako kilkuletnie cienioznośne drzewo uparcie będzie wznosić się ku słońcu, niejednokrotnie przybierając w specyficznych warunkach fantastyczne kształty. Zdarza się, że bukom w nadawaniu nietypowych form pomaga chłoszczący w górach wiatr lub wypasane bydło, które zgryzając młode słodkie pędy i liście, deformuje je w pierwszych latach życia. Takie buki skupione wokół bieszczadzkich połonin, noszą nazwę buczyny krzywulcowej, świadczą dobitnie o pasterskiej gospodarce, rozwijającej się na tych terenach do czasów II Wojny Światowej. Podobna rzecz dotyczy świerków i jodeł, które chętnie zgryzane są zarówno przez bydło, jak i sarny oraz jelenie. Ich pączki szczytowe stanowią łatwo dostępny pokarm dla zwierzyny w okresie zimowym, gdy pędy jeżyn i inne rośliny runa znajdują się głęboko pod śniegiem. Młode drzewa górskich gatunków, tworzą naturalne schronienie dla wielu dużych karpackich ssaków. W młodnikach najczęściej chronią się dziki, sarny i wilki. Nowy gęsty las nim stanie się dojrzałym drzewostanem, musi przejść naturalną selekcję. Górne piętro osiągną najsilniejsi. Słabsze drzewa, które nie zdążą zdobyć dla siebie dostępu do światła, zdominowane zostaną przez drzewa silniejsze. Dojrzały drzewostan z obfitym podszyciem w postaci młodych drzew i krzewów, jest domem dla wielu mieszkańców południowej Polski. Pragnę podkreślić, że na obszarach wyłączonych z gospodarki leśnej drzewa dożywają sędziwego wieku. Samotne olbrzymy w parkach i rezerwatach z trudem opierają się nieuchronnemu końcowi. Każdy ubytek w obwodzie ich pni atakowany jest przez grzyby i owady. Nim szkodniki przyczynią się do całkowitego zamierania drzewa na pomoc przylatują dzięcioły, które poszukują pokarmu i zakładają gniazda w wykutych przez siebie dziuplach. Niestety w końcu następuje koniec. Olbrzym upada. Naukowcy szacują, że powalone przez siły przyrody wiekowe drzewo, powoli rozkładając się w podszyciu leśnym, dostarcza rozmaitych pożytków, z których korzysta około 70% mieszkańców lasu.

Powalone pnie, nazywane przez leśników leżaniną, to pożywienie, schronienie oraz magazyn dla kilkuset gatunków leśnych stworzeń. Swe domy i spiżarnie zakładają tu leśne gryzonie. Kryją się pod nimi traszki i salamandry. Żyje w nich, żeruje i zimuje setki owadów. To właśnie w jodłowych brunatnych, próchniejących pniach i kłodach odnaleźć można zimujące biegacze. Spotkać je na leśnej ścieżce to prawdziwe szczęście, gdyż prowadzą skryty, nocny tryb życia. Te wspaniałe „żywe maszyny” do zabijania, uzbrojone są w mocne, solidne szczęki oraz silne odnóża, które pozwalają im pokonać dystans jednego metra w ciągu trzech sekund. Posiadają też nader osobliwą broń, którą jest gruczoł z kwasem masłowym na końcu odwłoka. Tryskają nim na duże odległości, np. biegacz skórzasty nawet na jeden metr. Pozwolę sobie dodać, że oberwać kwasem masłowym w oko, to żadna przyjemność, podobnie jak poczuć charakterystyczny zapach, gdy znajdziemy się zbyt blisko chrząszcza lub weźmiemy go do ręki. Nie mniej jednak to właśnie biegacze w Karpatach są swoistym bioindykatorem, czyli wskaźnikiem czystości gruntów. Ich zagęszczenie oraz mnogość gatunków, świadczy o bogactwie karpackich lasów. Zachwyt wzbudzają u tych 2-3 centymetrowych chrząszczy ich pięknie wybarwione pokrywy. Wszystkie gatunki (z rodzaju Carabus) znajdują się pod ochroną. Najbardziej fascynujące było dla mnie odkrycie, że w martwych pniach i kłodach zimują gromadnie, zbite w jednej wygryzionej przez siebie komorze lęgowej. Przypominają wówczas wilki, które przez cały rok nie wchodzą sobie w drogę, a tylko w okresie mrozów zbijają się w stada. Zdarzało mi się nawet odkryć w jednej komorze, odrębne konkurujące ze sobą o pokarm gatunki. Kilkanaście gatunków biegaczy stanowi niewątpliwą ozdobę karpackich lasów. Można je spotykać w reglu dolnym i górnym, sporadycznie w piętrze kosodrzewiny na Babiej Górze w Beskidzie Żywieckim i na bieszczadzkich połoninach. Dwa z nich: biegacz zawadzkiego i biegacz gruzełkowaty są owadami chronionymi przez prawo Unii Europejskiej.

Poza przedstawicielami biegaczowatych świat owadów w Karpatach obfituje w szereg ciekawych gatunków. Zwiastunem wiosny na całym terenie są loty trzmieli ziemnych w poszukiwaniu pyłków na leszczynie. Lot motyla listkowca cytrynka na przełomie lutego i marca w ciepłe dni daje sygnał, że nadchodzi rychłe ocieplenie.

Do najciekawszych miejsc pod względem zróżnicowania biologicznego gatunków należą wszelkiego rodzaju leśne polany, halizny, okolice strumieni, źródlisk oraz drogi leśne. Spotyka się tutaj gatunki charakterystyczne dla zbiorowisk łąkowych i dla lasu. Podobnie ma się rzecz pomiędzy piętrami roślinnymi w Karpatach, gdy mamy do czynienia ze strefą buforową, w której obserwujemy gatunki przenikające te piętra. Polany i skraje lasu to miejsca lotów rusałki admirał, rusałki pawik oraz rusałki osetnik. Niewątpliwie największą ozdobą leśnych dróg są mieniaki: tęczowiec i stróżnik. Motyle te charakteryzują się przepięknym błękitnym ubarwieniem, które mieni się w słońcu – stąd ich nazwa. Często też siadają na rękach i nogach turystów. Przywabia ich ludzki pot, a właściwie sole wydzielane przez gruczoły. Z motyli nocnych uwagę przyciąga trocinanrka czerwica, zmrocznik gładysz oraz zalatująca z północnej Afryki zmierzchnica trupia główka – największy motyl spotykany w Polsce. Niezwykłym ubarwieniem charakteryzują się niedźwiedziówki, kraśniki oraz krasnopani poziomkówka. Motyle te obserwujemy na polanach gdzie odwiedzają kwiaty roślin z rodziny baldaszkowatych.

Baldaszkowate oraz kwitnące parzydło leśne okupowane są także przez chrząszcze z rodziny kózkowatych. Na jednej roślinie spotkać można kilku przedstawicieli: strangalię plamistą, zmorsznika czerwonego, wonnicę piżmówkę. Z żukowatych na baldachach posila się kwietnica, kruszczyca złotawka oraz orszoł prążkowany. Błonkówki w lasach reglowych oraz na pogórzach reprezentują: trzpiennik olbrzymi, osa leśna, szereszeń oraz gąsienicznik czarny. Setki gatunków owadów o każdej porze roku możemy spotkać w Karpatach. Nawet droga asfaltowa przecinająca las, jest swoistym korytarzem ekologicznym dla wielu taksonów. Tutaj właśnie najłatwiej przekonać się o tym, jak wiele owadów, zamieszkuje dany las. Na poboczach dróg dość często rosną rośliny z rodziny baldaszkowatych, które przyciągają dziesiątki insektów. Krótki spacer dostarczy nawet laikowi danych na temat bioróżnorodności entomofauny leśnej. Nie sposób bowiem wyminąć białych dużych kwiatostanów roślin z rodziny baldaszkowatych i parzydła leśnego, na których uwijają się błonkówki, muchówki, wiele taksonów chrząszczy z rodzin kózkowatych i żukowatych, nad którymi kołują motyle. Jest ich dziesiątki, setki. Wystarczy tylko na chwilę przystanąć. Rozejrzeć się. Na białych kwiatach niewidoczny wydaje się pająk kwietnik. W zależności od otoczenia ten ciekawy gatunek przyjmuje jego barwę, pozwala mu to być niewidocznym dla potencjalnej ofiary. Chwyta ją nagle i pożera pośród posilających się pyłkiem kwiatów owadów.

Wyobraźmy sobie, że odwiedzamy krainy o różnym klimacie i zróżnicowanych warunkach siedliskowych. Typowe dla tej górskiej krainy piętra roślinne dostarczają nam informacji o charakterystycznych dla nich osobnikach fauny i flory. Wędrując po Pogórzach Dynowskim i Przemyskim spotkamy prawdopodobnie te same gatunki, co w reglu dolnym na terenach położonych wyżej (Beskid Niski i Bieszczady). Jednakże występują tutaj wyjątkowe siedliska leśne z charakterystycznymi roślinami i fauną. Miejsca te przyciągają wielu turystów swą unikatową urodą. Wyżej położone tereny to lasy mieszane, górskie. Zajmują one piętro regla dolnego. Gatunkami dominującymi są w nich: buk, jodła, a najwyżej świerk. Występują tu także wiąz górski, klon jawor, modrzew europejski oraz bardzo rzadki cis. W podszyciu możemy spotykać też bez koralowy, leszczynę, wawrzynek wilcze łyko, wiciokrzew suchodrzew oraz chronioną kłokoczkę południową. W runie żółci się jaskier rozłogowy, widnieje dąbrówka rozłogowa, a także gatunki chronione: miesiącznica trwała, czosnek niedźwiedzi i pierwiosnka lekarska.

Analizując powyższe zagadnienia może zastanowić fakt, czy to królestwo tworzą jedynie drzewa, krzewy i owady... Otóż nie, występują tu także liczne płazy reprezentowane przez salamandrę plamistą, obecną zarówno w Beskidach Wschodnich, jak i Zachodnich. Liczny na pogórzu i w górach kumak górski, rozmnaża się bardzo często w oczkach wodnych i w koleinach na szlakach zrywkowych. W tych okresowych kałużach spotkać można także cztery gatunki krajowych traszek: górską, grzebieniastą, zwyczajną a w Bieszczadach karpacką.

Gady reprezentowane są tutaj przez jaszczurki: żyworodną i zwinkę oraz padalca. Padalec występuje w kilku odmianach barwnych, z których najpiękniejsza jest turkusowa, którą przyjmuje w dolinie Sanu w Górach Słonnych i na Pogórzu Bieszczadzkim. Z naszych krajowych węży spotkać można w wilgotniejszych miejscach zaskrońca. Najczęściej utrzymuje się on przy strumieniach i okolicach rzek bogatych w płazy. Na skrajach lasów pojawia się gniewosz plamisty. Żmija zygzakowata na niektórych obszarach spotykana jest w dużym zagęszczeniu. Obserwować można ją w trzech odmianach: białej z widoczną „wstęgą kainową”, brunatnozłotej zwaną potocznie „miedzianką” i czarnej gdzie charakterystyczny zygzak biegnący wzdłuż grzbietu jest niewidoczny. Będąc jeszcze uczniem, poszukiwałem miejsc bytowania tego jedynego jadowitego gada w Polsce. Powodem poszukiwań była wylinka ze skóry węża, robiono z niej zakładki do książek. Taka specyficzna „moda” panowała w gronie uczniów Zespołu Szkół Leśnych w Lesku. Wąż Eskulapa jest najrzadziej spotykanym wężem w Polsce, mającym swe siedliska w Bieszczadach. Bytuje on w rezerwacie Krywe w dolinie Sanu. Ten największy z naszych krajowych węży odróżnia się od pozostałych sposobem zdobywania pokarmu. To prawdziwy dusiciel, który za pomocą mięśni miażdży swe ofiary i połyka.

Warto jeszcze wspomnieć o ptakach górskich i podgórskich lasów, które na terenie Karpat reprezentowane są przez: rudzika, ziębę, strzyżyka, piecuszka, kowalika oraz sójkę. Drapieżnikami, które szczególnie podkreślają dzikość tej krainy są: trzmielojad, rybołów oraz najczęściej spotykany myszołów. Bieszczady, Beskid Niski, Góry Słonne oraz Pogórze Przemyskie stanowią ostoję dla wielu chronionych gatunków, zakładających swe gniazda właśnie w reglu dolnym. Należy wymienić tutaj: orlika krzykliwego i grubodziobego oraz orła przedniego. W zimie nad doliną Sanu często można zauważyć szybujące bieliki.

Nocni łowcy karpackich lasów, do których należą sowy są od kilku ostatnich lat celem wielu wycieczek obserwatorów ptaków z całego świata. Przyjeżdżają oni w Bieszczady, aby usłyszeć i zobaczyć te największe: puchacza i puszczyka uralskiego. Sowy gnieżdżące się na skrajach lasów, w pobliżu siedzib ludzkich reprezentuje pospolity puszczyk i sowa uszata.

W cerkiewnych i kościelnych wieżach często zagnieżdżają się płomykówki. Gęste mateczniki zamieszkuje włochatka oraz najmniejsza z krajowych sów, sóweczka. Ten niewielki drapieżnik znany jest z gromadzenia w dziuplach zapasów mięsa ze złowionych zwierząt. Największa z naszych krajowych sów, puchacz zamieszkuje dzikie odstępy karpackiej puszczy. W starodrzewiach bukowego lasu zakłada swe gniazda. Podobne siedliska zajmuje niewiele mniejszy puszczyk uralski, jego najliczniejsze populacje znajdują się na Pogórzu Przemyskim.

Południowo- wschodni rejon Karpat to także miejsce występowania wielu ciekawych gatunków ssaków. W koronach drzew, w starych dziuplach zamieszkują wiewiórki, popielica, żołędnice, koszatki, orzesznice. Dno lasu to areał myszy leśnej i nornicy, w pobliżu potoków występuje rzęsorek rzeczek.

Liczne są tutaj sarny spotkać je można zarówno na pogórzu jak i w lasach regla dolnego. Jeleń europejski bytuje na tych terenach w odmianie karpackiej, charakteryzuje się on większymi rozmiarami od swych nizinnych braci. Posiada także grubsze poroże, jest ono marzeniem wielu myśliwych, którzy przyjeżdżają tu także zza granicy.

Przeprowadzona w latach dziewięćdziesiątych XX w. reintrodukcja bobra, przyczyniła się do rozprzestrzenienia tego gatunku na całym obszarze karpackich dolin. Obecnie ślady żerowisk bobrów oraz ich żeremia spotkać można niemal w każdej miejscowości, gdzie zachowały się niezagospodarowane odcinki rzek, potoków i innych mniejszych cieków wodnych. Podobnie rzecz ma się z żubrem, największym z przedstawicieli fauny Bieszczadów. Sprowadzony w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, liczy obecnie cztery stada na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego i jego otuliny. Najczęściej spotykane na Pogórzach i Beskidach gatunki z rodziny łasicowatych to: kuna leśna, łasica, gronostaj, tchórz. Pod konarami buków, w lasach regla dolnego swe nory kopie borsuk. W Górach Słonnych, w Beskidzie Niskim oraz w Bieszczadach występują niezwykle rzadkie drapieżniki: ryś, żbik, wilk oraz największy z polskich drapieżników, niedźwiedź brunatny.

Opisując to wspaniałe dzieło, jakim jest przyroda warto zaznaczyć jak wielką rolę odgrywają tu pory roku. Moim zdaniem najpiękniejsze pory roku w Karpatach to przedwiośnie i jesień. Przedwiośnie ze względu na geofity, czyli kwitnące rośliny runa, niezwykłe kobierce leśnych kwiatów, ścielące się na dnie lasu. Kwitną, nim drzewa pokryją się liśćmi. Niestety tysiące tych pięknych kwiatów, m.in. chronione śnieżyce i śnieżyczki padają ofiarą ludzi pragnących się na nich wzbogacić. Przez cały okres ich kwitnienia na straganach w wiadrach moczą się setki dogorywających roślin.

Jesień to czas, gdy zielone połacie lasów, przybierają barwy żółte, czerwone i brązowe. Lasy i połoniny budzą zachwyt odwiedzających te regiony. Niezwykle trafnie koloryt jesiennych krajobrazów opisał Jerzy Harasymowicz:

„I czerwień kalin jak cyrylica pisze/I na trąbitach jesieni głosi bór/Że jedna jest tylko mądrość/Dzieło zdjęte z gór”.

Bioróżnorodność poszczególnych regionów Karpat jest tematem wielu opracowań, monografii i artykułów. Nieliczne publikacje trafiają do dużej rzeszy odbiorców, coraz mniejszy ruch obserwuje się na licznych ścieżkach dydaktycznych. Czyżby zamierało zainteresowanie bogactwem beskidzkich lasów?

Warto poświęcić parę chwil podczas spaceru w górach na obserwację kępy trawy, odcinka strumienia, bądź korony drzewa. Można przekonać się, jak wiele gatunków zajmuje ten niewielki obszar. Warto spróbować i uchwycić choć parę chwil; zapisać je w notatniku, sfotografować lub choćby zapamiętać to ulotne piękno, by je chronić, zobaczyć je za rok lub za parę lat.

Niezwykle istotną rzeczą jest, zdawać sobie sprawę z faktu, że wchodząc do lasu wkraczamy do mieszkania wilka, rysia, jelenia, niedźwiedzia i wielu innych drapieżników. Musimy pamiętać także o tym, że jest to miejsce bytowania setek gatunków, małych i niepozornych, dla których domem jest próchniejący pień, powalona kłoda.

„W górach jest wszystko co kocham

Wszystkie wiersze są w bukach

Zawsze kiedy tam wracam

Biorą mnie klony z wnuka”

pisał wspomniany już Jerzy Harasymowicz, poeta i leśnik. Ten bard Bieszczadów, którego prochy zostały zgodnie z jego wolą, rozsypane nad połoninami, niezwykle malowniczo ujął magię karpackich lasów. Góry pozwalają nam odkryć namiastkę wolności, szybować nad rozległą przestrzenią, gdy stajemy na widokowych szczytach gór.

Uczucie to odzwierciedlone jest w dalszych strofach:

„Zawsze kiedy tam wracam

Siedzę na ławce z księżycem

I szumią brzóz kropidła

Dalekie miasta są niczem”.

Majestat gór sprawia, że zapominamy o codziennych troskach, otaczający nas krajobraz ma pozytywny wpływ na nasze emocje, eliminuje poczucie stresu. Wędrując szlakami i ścieżkami w bukowym lesie, nawet nie zdajemy sobie sprawy, że jego specyficzny mikroklimat ma korzystne oddziaływanie na nasz organizm. Buczyna karpacka wyrównuje ciśnienie tętnicze we krwi. Przemierzając Bieszczady, a także prowadząc grupy turystów na Połoninę Wetlińską, gdzie powyżej przełęczy Wyżnej znajduje się tablica ze słowami poety, często cytuję te piękne słowa. Pozwalają mi i moim podopiecznym utwierdzić się w przekonaniu, że góry i jej mieszkańców trzeba kochać i chronić, że są wyjątkowe i warto je poznawać. Bioróżnorodność południowo-wschodniej Polski jest naszym naturalnym dziedzictwem, stopniowo odkrywanym światem zależności pomiędzy organizmami. Większość z nich jest jak dotąd słabo poznana. Co jakiś czas odkrywamy nowe ciekawostki z biologii poszczególnych gatunków. Chroniąc i poznając przyrodę być może uda nam się wykraść tajemnice wielu ciekawych gatunków, ukrywających się wśród karpackich drzew...

Bibliografia

Praca zbiorowa. 1991. „Encyklopedia Leśna”. Wydawnictwo PWN. Warszawa
Henryk Sander. 1990. „Owady”. Wydawnictwo PWN. Warszawa
Władysław Strojny. 1986. „Nasze zwierzęta”. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa.

Opinie:

Dodaj opinie

+ dodaj

Pytania:

Zadaj pytanie:

+ dodaj

pobierz artykuł

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>