Zielone Karpaty

Bank wiedzy

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>

Ciągle nasilający się ruch turystyczny w Karpatach jest głównym motorem dla lokalnej i regionalnej gospodarki. Trend ten jest widoczny we wszystkich krajach Karpackich. Turystyka przez władze lokalne oraz inwestorów jest traktowana jako najwłaściwsze narzędzie dla użytkowania zasobów naturalnych i tym samym jako jeden ze sposobów finansowania ochrony środowiska. Jest to widoczne również w krajach karpackich, w których Karpaty stanowią jedną z atrakcji turystycznych oraz są objęte wieloma formami ochrony.

Turystyka, podobnie jak inne sektory gospodarki, użytkuje zasoby naturalne, generuje odpady oraz jest źródłem środowiskowych, kulturowych i społecznych zysków i kosztów. Aby wykształcić zrównoważone nawyki konsumpcji i produkcji w sektorze turystycznym, należy wdrażać odpowiednie planowanie przestrzenne, wzmocnić w rozwoju Karpat udział ocen oddziaływania na środowisko oraz innych instrumentów ekonomicznych i regulacyjnych oraz realizować programy edukacyjne i informacyjne.

Podstawowym problemem w rozwoju turystyki są liczne koszty środowiskowe, takie jak degradacja bioróżnorodności i dzielenie ekosystemów. Skutki trwającego nasilania turystyki w Karpatach, powodują iż coraz pilniejsze jest wdrożenie zarządzania turystyką na każdym poziomie (regionalnym, krajowym i lokalnym) biorąc pod uwagę zasady zrównoważonego rozwoju, jakie sugeruje Komisja ds. Zrównoważonego Rozwoju ONZ.

Region Karpacki dostarcza wiele dóbr i usług, które są ważne nie tylko dla jego mieszkańców, ale również dla mieszkańców innych obszarów, które są zależne od wytwarzanych w Karpatach zasobów wody, czy produktów leśnych. Ta zależność powinna być brana pod uwagę, gdy rozważamy kwestię ochrony i zrównoważonego rozwoju regionu.

Turystyka nie jest czystym przemysłem, jak często jest traktowana. Nie ma znaczenia jaką formę przyjmuje, zawsze wywiera wpływ na środowisko i kulturę miejsca docelowego. Intensywność wpływu zależy jednak od formy turystki, która jest w danym miejscu i momencie nasilona. Pytanie, czy turystyka na określonym obszarze jest przyjazna środowisku zależy od poziomu nasilenia oraz jakości zarządzania turystyką (włączając kontrolę odwiedzin, edukację środowiskową itp.). Jeśli zarządzanie turystyką jest odpowiednie, jest ona niezłą alternatywą, zwłaszcza gdy chroni wrażliwe ekologicznie obszary przed bardziej niszczącymi formami użytkowania. Nieodpowiedzialne zarządzanie, może mieć katastrofalne skutki, gdyż turystyka ma często miejsce w najbardziej wrażliwych obszarach Karpat.

Wpływ turystyki na gospodarkę regionu może być trudny do uchwycenia. W przeciwieństwie do widocznych zniszczeń środowiskowych, zniekształcenie lokalnej gospodarki jest często powolnym procesem. Również, poprawa lokalnej gospodarki wymaga czasu aby dać wymierne efekty. Zrównoważona turystyka to uruchomienie długofalowego mechanizmu, który rzadko skutkuje na początku spektakularnymi efektami.

Turystyka generuje bezpośrednie i pośrednie wpływy dla indywidualnych przedsiębiorców i dla całych społeczności. Tworzy miejsca zatrudnienia, wspiera sektor prywatny, inicjuje nowe inwestycje generuje podatki i inne dochody państwa. Zyski z turystyki mają nie tylko wymiar ekonomiczny, gdyż są dostrzegalne również w obszarze stabilności społecznej regionu, podniesieniu jakości życia oraz poczucia komfortu mieszkańców i gości. Aby tak się działo przemysł turystyczny musi opierać się na lokalnym biznesie.

Osiągnięcie tego wymaga aby lokalna społeczność była przygotowana do spełnienia wymagań nowo pojawiających się możliwości zatrudnienia. Ważne jest również aby na poziomie lokalnym powstała sieć różnorodnych wytwórców i usługodawców, bazujących na potrzebach turystów. W ten sposób zarówno przemysł turystyczny, jak i lokalny rynek będzie czerpał zyski. Przyniesie to obopólne korzyści, rozwój rynku turystycznego oraz wzmocnienie lokalnej gospodarki. Ponadto struktura gospodarcza punktu docelowego, dzięki wzmocnieniu się społeczności lokalnych, z czasem przestanie być zależna od sektora turystycznego.

Zrównoważone formy turystyki, które bazują na lokalnych społecznościach mogą stymulować rozwój gospodarczy. Chociaż turystyka wydaje się być pojedynczym konstruktem, obejmuje liczne elementy. Rozwój turystyki ma pozytywny wpływ na gałęzie gospodarki nie związane ściśle z branżą turystyczną, jeśli dobra i usługi potrzebne dla sektora turystycznego są zapewniane przez lokalnych producentów. Włączyć w to można, na przykład rolników (produkcja żywności), branżę budowlaną (budowa nowych obiektów), rzemieślników (pamiątki i usługi), lokalnych handlowców jak również przewodników turystycznych, właścicieli miejsc noclegowych i restauracji.

Turystyka, jak zostało opisane powyżej, ma kompleksową strukturę która zapewnia efektywne funkcjonowanie usług. Zależność pomiędzy turystyką i różnymi dostawcami może prowadzić do powstania sieci zaopatrzenia, która dostarczy dochody wszystkim podmiotom. Rozwój turystyki zrównoważonej może być traktowany jako siła napędzająca lokalną i regionalną gospodarkę. Rozwój turystyki umożliwi mieszkańcom podjęcie nowych lub dodatkowych form zatrudnienia.

Turystyka zrównoważona w swojej definicji zakłada aktywny udział społeczności lokalnych w wzmacnianiu lokalnego sektora turystycznego. Optymalne korzystanie z możliwości, jakie niesie ze sobą rozwój turystyki zrównoważonej wymaga przygotowania mieszkańców, poprzez dostarczenie informacji i szkolenia. Ważne jest nie tylko podnoszenie kwalifikacji mieszkańców oraz zapewnienie im nowych możliwości zatrudnienia. Ważne aby zatrudnienie było długotrwałe i nie narażone na efekt sezonowości. W proces rozwoju turystyki często są włączeni zewnętrzni inwestorzy. Wspomagają oni finansowo region, jednak powodują również odpływ pieniędzy. Osłabia to lokalnej gospodarkę i skutkuje nierównomierną dystrybucją przychodów wśród społeczności lokalnej. W perspektywie długofalowej zbyt duży poziom zewnętrznych inwestycji w sektorze turystycznym może prowadzić do intensyfikacji lokalnych dysproporcji oraz do uzależnienia się społeczności lokalnej od sektora turystycznego. W przypadku wycofania się inwestora lokalni wytwórcy i usługodawcy pozostają bez możliwości funkcjonowania na takim samy poziomie. Związek pomiędzy turystyką a przyrodą jest bardzo silny.

Bazując na skarbach natury, jako jednej z atrakcji turystycznych, przemysł turystyczny ma intensywny wpływ na środowisko miejsca docelowego. W każdym przypadku rozwój regionu w oparciu o turystykę zmienia sytuację człowieka i natury. Charakterystyka i siała tej zmiany, zależą od tego w jaki sposób turystyka jest zarządzana.

Turystyka zrównoważona zakłada odpowiedzialne użytkowanie naturalnych zasobów, minimalizuje negatywne wpływy aktywności turystycznej, oraz może nawet mieć udział w poprawie stanu środowiska naturalnego. W obszarów wrażliwych, gdzie rozwija się turystyka, należy wdrażać takie formy ochrony przyrody, które angażują społeczność lokalną a nawet turystów. Osiągany jest wówczas podwójny efekt – ochrona przyrody oraz uwrażliwienie i edukacja ludzi na temat problemów środowiskowych. Kolejnym aspektem zrównoważonej turystyki jest finansowanie ochrony przyrody z zysków czerpanych z tego sektora. Bardzo często środki krajowe na finansowanie ochrony przyrody są niewystarczające i organizacje pozarządowe oraz instytucje odpowiedzialne za określone działania muszą poszukiwać alternatywnych źródeł finansowania. Odpowiednio zarządzana turystyka, np. na obszarach chronionych, wydaje się być adekwatnym sposobem wykorzystania zasobów naturalnych dla generowania przychodów. Z jednej strony, chroni obszar przed niekontrolowaną dewastacją, z drugiej strony część przychodów pokrywa koszty ochrony środowiska. Ma to długoterminowy oddźwięk środowiskowy. Rozwój zrównoważonej turystyki wpływa na wdrażania programów gospodarowania zasobami. Jeszcze liczne obszary Karpat nie posiadają adekwatnych programów zarządzania np.. wodą, odpadami czy energią.

Przyczyną takiego stanu są między innymi niewystarczające środki finansowe. Turystyka wymaga czystej wody, naturalnej scenerii i krajobrazu wolnego od śmieci. W tym kontekście rozwój turystyki może być siłą napędową dla pozytywnych zmian na poziomie lokalnym i prowadzić do uchwalania adekwatnych planów i strategii. Koncepcja turystyki zrównoważonej wpływa również na lepsze pojmowanie natury wśród społeczności lokalnej oraz turystów, gdyż wymaga włączenia mieszkańców w proces rozwoju. To oznacza informowanie społeczności lokalnej działaniach. Dlatego kampanie i szkolenia o tematyce środowiskowej są integralnym elementem rozwoju turystyki zrównoważonej. Poszczególne działania i inicjatywy, takie jak zbiórka odpadów, spotkania informacyjne lub ścieżki edukacyjno - przyrodnicze, wpływają na podnoszenie świadomości ekologicznej społeczności lokalnych, jak również turystów.

Duża liczba turystów, ich działalność oraz obce formy zagospodarowania powodują dramatyczny wpływ na środowisko punktu docelowego. Poprawienie dostępności obszarów wrażliwych jest odpowiedzialne za degradację flory i fauny, które mogą skutkować utratą różnorodności biologicznej na całe lata. Obce formy zagospodarowania niszczą charakter krajobrazu oraz skutkują destabilizacją istniejącego ekosystemu.

Jedną z głównych atrakcji Karpat są dzikie obszary nietkniętej przyrody, która stanowi jeden z największych rezerwuarów w całej Europie. Jednocześnie jest to jeden z najwrażliwszych ekosystemów, któremu stale zagraża rosnący ruch turystyczny.Nawet najmniejsze zmiany w równowadze tego ekosystemu mogą spowodować zaniknięcie wrażliwych gatunków flory i fauny. Dlatego jedyną formą turystyki, która powinna być akceptowana zarówno przez społeczności karpackie jak i turystów, jest turystyka zrównoważona.

Przygotowane na podstawie: Sustainable Tourism Opportunities in the Carpathians: Background document, Edited by: Katrin Gebhard (Ecological Tourism in Europe, ETE), Michael Meyer (Ecological Tourism in Europe, ETE), Kristina Vilimaite (CEEWEB), October 2006

Opinie:

Dodaj opinie

+ dodaj

Pytania:

Zadaj pytanie:

+ dodaj

pobierz artykuł

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>