Zielone Karpaty

Bank wiedzy

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>

Ochrona różnorodności przyrody i krajobrazu Karpat oraz użytkowanie ich w sposób zrównoważony

Magdalena Budzyn

Czym jest różnorodność biologiczna? Dlaczego należy ją chronić? A jeśli chronić, to w jaki sposób? To tylko podstawowe pytania, jakie nasuwają się w związku z problematyką ochrony przyrody Karpat.

podkolan biały Pojęcie różnorodności biologicznej pojawiło się w roku 1992, wraz z ogłoszeniem „Konwencji o różnorodności biologicznej” podczas „Szczytu Ziemi” w Rio de Janeiro. Termin stworzony został w celu połączenia innych pojęć, takich jak: ochrona przyrody, zrównoważone rolnictwo i leśnictwo oraz rozwój zrównoważony, nazywany potocznie ekorozwojem. Tak więc sama ochrona różnorodności biologicznej oraz jej zrównoważone użytkowanie są w świetle Konwencji ściśle ze sobą powiązane, czy wręcz wzajemnie się uzupełniają.

Według Konwencji „różnorodność biologiczna oznacza zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi w ekosystemach lądowych, morskich i słodkowodnych oraz w zespołach ekologicznych, których są częścią; dotyczy to różnorodności w obrębie gatunku, pomiędzy gatunkami oraz różnorodności ekosystemów”. Dokonując pewnego uogólnienia można zatem przyjąć, że różnorodność biologiczna oznacza zmienność międzygatunkową (wielość gatunków) oraz zmienność na poziomie ponadgatunkowym – różnorodność całych ekosystemów.

borowik ceglastopory W Konwencji uwagę zwraca również interpretacja zasad ochrony przyrody, gdzie podkreśla się konieczność troski o zachowanie różnorodności na wszystkich poziomach organizacji przyrody, potrzebę jej ochrony na obszarach zagospodarowanych, ochronę różnorodności ras i gatunków zwierząt oraz roślin użytkowych, zachowanie i ochronę wszelkich form krajobrazu, a ponadto tradycyjnych form gospodarowania.

Pierwotnie wszelkie działania człowieka mające na celu ochronę przyrody miały względy czysto religijne. Wraz z upływem czasu i rozwojem cywilizacji dołączyły do nich przesłanki o charakterze filozoficznym, moralnym, estetycznym, a także gospodarczym. Współcześnie motywy ochrony przyrody mają jeszcze podłoże naukowe, dydaktyczne i historyczno – pamiątkarskie, wynikające z właściwej oceny wartości przyrody jako ogółu lub jej poszczególnych składników. Dochodzą do tego coraz silniejsze motywy społeczne, mające związek z potrzebą człowieka „powrotu na łono natury”, czy też po prostu możliwości obcowania z nieskażoną przyrodą.

W Konwencji zwraca się także uwagę na zróżnicowanie obszarów użytkowanych gospodarczo, w tym na różnorodność starych, tradycyjnych ras i gatunków zwierząt oraz odmian roślin użytkowych i potrzebę zapewnienia ich trwałości i odtwarzalności. Zwraca się przy tym uwagę, aby nie ograniczać się jedynie do ochrony konserwatorskiej, ale poprzez poznawanie praw rządzących przyrodą kształtować ją w sposób świadomy, zapobiegając jednocześnie potencjalnym zagrożeniom.

cebulica dwulistna Pojęcie „krajobraz” jest jeszcze bardziej wieloznaczne niż pojęcie „różnorodności biologicznej”. W nauce posługują się nim zazwyczaj geografowie, ekolodzy, geolodzy, architekci, a także np. malarze czy etnografowie. W języku potocznym oznacza najczęściej po prostu „widok”, albo też przestrzeń widoczną ludzkim wzrokiem. Krajobraz może być określany mianem wiejskiego lub miejskiego, nizinnego lub górskiego, przemysłowego lub rolniczego, ale również może być po prostu piękny, urokliwy, naturalny bądź zdegradowany czy przekształcony. Termin ten jest więc niezwykle wieloznaczny, jednak od dawna już stanowi przedmiot troski współcześnie rozumianej ochrony przyrody. Dla przykładu już w roku 1907 ukazała się ustawa pruska „przeciw zeszpeceniu miejscowości i krajobrazów wybitnych okolic”, a w roku 1909 ustawa berneńska „o ochronie pomników budowlanych, ulic i krajobrazów”. Jeden z wielkich Polaków, szczególnie zasłużonych dla ochrony polskiej przyrody, Jan Gwalbert Pawlikowski, pisał: „Pełna zatem ochrona przyrody wymaga [...] nadto opieki nad krajobrazem, celem ustrzeżenia go przed szpeceniem przez niestosowne budowle, źle prowadzone drogi, szyldy reklamowe, itp. W takiej opiece nad krajobrazem mieści się już nie tylko jego chronienie, to jest utrzymanie w pierwotnej postaci, ale i jego kształtowanie”.

O zagrożeniach walorów krajobrazu oraz o potrzebie zintegrowanych wysiłków zmierzających do ich ochrony może świadczyć uchwalenie w roku 2000 Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, w której krajobraz definiowany jest jako „obszar postrzegany przez mieszkańców, którego charakter jest wynikiem działań i interakcji czynników naturalnych i(lub) ludzkich”, niezwykle ważny dla życia ludzi, a różnorodność krajobrazów europejskich określana jest mianem „podstawowego składnika naturalnego i kulturalnego dziedzictwa Europy” oraz ważnym elementem jakości życia ludzi „we wszystkich miejscach”.

czarka szkarłatna Obszarem szczególnie cennym dla zachowania różnorodności przyrodniczej oraz krajobrazowej Europy są Karpaty. Ten wyjątkowy ekosystem łańcucha górskiego zajmuje powierzchnię ponad 200.000 km2, zamieszkuje go ok. 17 mln ludzi w 7 krajach. Jest to jeden z największych łańcuchów górskich w Europie, położony w jej środkowej części.

Karpaty ciągną się łukiem otwartym ku zachodowi od przełomu Dunaju pod Bratysławą do Żelaznej Bramy. Od Alp oddzielone są Kotliną Wiedeńską, od Sudetów – Bramą Morawską. Ich długość to ok. 1.300 km, szerokość 120 – 350 km. Karpaty zostały sfałdowane i wypiętrzone w kredzie i w trzeciorzędzie, w wyniku orogenezy alpejskiej. Wyróżnia się w nich dwie duże jednostki geologiczne: Karpaty Zewnętrzne (fliszowe) zbudowane głównie z naprzemianległych warstw piaskowców i łupków ilastych oraz Karpaty Wewnętrzne, zbudowane głównie z wapiennych skał krystalicznych. Składają się one z wielu pasm górskich, zróżnicowanych mocno pod względem geologicznym i orograficznym. Różnorodnością krajobrazów dorównują Alpom, choć są od nich znacznie niższe – najwyższy szczyt Karpat to Gerlach (2.655 m n.p.m.).

gody Ĺźaby trawnej - Pogółrze Karpackie Poszczególne pasma Karpat cechuje znaczna niepowtarzalność krajobrazów. Wynika ona ze zróżnicowanej budowy podłoża geologicznego, wysokości n.p.m., intensywności działania lodowców, wykształconej szaty roślinnej, dziejów osadnictwa, ale również ze współczesnych form użytkowania, zarówno gospodarczego, jak i turystycznego. Karpaty są wyjątkowo atrakcyjne dla różnych form zagospodarowania turystycznego, rekreacyjnego i sportowego, co oprócz pozytywnych efektów ekonomicznych może być równocześnie przyczyną poważnych zagrożeń dla walorów ich środowiska przyrodniczego. Konieczność wyjątkowej dbałości o środowisko przyrodnicze Karpat w dobie dynamicznego rozwoju gospodarczego Europy nie wymaga szczególnego uzasadnienia.

Karpaty stanowią ogromny dział wodny pomiędzy zlewiskami Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. Cechuje je nieduża ilość naturalnych jezior górskich (ok. 500) – w większości są to niewielkie jeziora polodowcowe, z których największe to dwa jeziora położone w polskiej części Tatr – Morskie Oko i Wielki Staw. Wśród moren polodowcowych i na niskich działach wodnych w kotlinach odnaleźć można wyjątkowe torfowiska wysokie (np. w Kotlinie Orawsko – Nowotarskiej).

kłokoczka południowa, Ciężkowicko - Rożnowski PK W pierwotnym krajobrazie Karpat dominowały lasy, które zachowały się do czasów współczesnych na znacznych przestrzeniach, zwłaszcza w obszarach wyżej położonych. Wyróżnić tu można kilka pięter wysokościowych. W piętrze pogórza dominują lasy liściaste, głównie dębowo – grabowe, oraz lasy mieszane. Regiel dolny tworzą buczyny i częściowo bory jodłowo – świerkowe lub świerkowe. Regiel górny to bory świerkowe, a ponad górną granicą lasów (1.400-1.600 m w Karpatach Zachodnich, 1.700 – 1.900 m n.p.m. w Karpatach Wschodnich) rozwija się piętro zarośli subalpejskich, złożonych głównie z kosodrzewiny, przechodzących w piętro halne (alpejskie), porośnięte przez zwarte murawy wysokogórskie. Piętro turniowe (subniwalne), o skąpej i luźnej roślinności wysokogórskiej, wykształciło się wyłącznie w najwyższych partiach Tatr i Karpat Południowych.

Karpaty uważane są za „zielony kręgosłup Europy”. Pamiętać należy, iż na ich obszarze zachowało się ok. 20 tysięcy ha pierwotnych buczyn – jeden z niewielu ocalałych drzewostanów bukowych w Europie. Dzięki tak dużemu zróżnicowaniu siedlisk, niezbyt drastycznym przekształceniom dokonanym przez człowieka oraz wielości nisz ekologicznych zachowały się tutaj liczne gatunki rzadkie, chronione, endemiczne i reliktowe.

Szata roślinna Karpat jest wyjątkowa – spośród 481 gatunków roślin endemicznych występujących w Karpatach, ok. 20 posiada ogromne znaczenie dla nauki jako „świadkowie” powstawania gór.

lepiężnik biały, gatunek górski Bogactwo świata roślin oraz rozmaitość siedlisk sprawiają, iż świat zwierzęcy Karpat to także ogromne bogactwo gatunkowe. Obok licznie występujących tu gatunków takich jak jeleń szlachetny, sarna albo dzik, ten wyjątkowy łańcuch górski jest ostoją znaczących populacji dużych ssaków – niedźwiedzia brunatnego, wilka i żbika. Karpaty to również siedlisko wielu mniejszych, co nie znaczy, że mniej cennych gatunków zwierząt – np. węża Eskulapa, traszki karpackiej, minoga strumieniowego, żbika, dzięcioła białogrzbietego. W wyższych partiach gór zachowały się ostoje kozicy, świstaka, a spośród ptaków gniazdują tutaj orzeł przedni, orzeł cesarski, orlik krzykliwy, puchacz. Karpaty to miejsce licznego występowania wielu rzadkich gatunków ptaków, np. trzmielojada, gadożera, orzełka włochatego, puszczyka uralskiego, itd.

Magurski Park Narodowy Karpaty stanowią niezastąpione połączenie pomiędzy północnymi i południowymi lasami Europy – pozwalają tak dużym gatunkom ssaków jak wilk czy niedźwiedź brunatny przemieszczać się i zasiedlać kolejne tereny. Dodatkowo siedliska otwarte i półotwarte (łąki, połoniny, bagna, torfowiska) zajmują niemal jedną trzecią powierzchni Karpat, stwarzając właściwe warunki do życia i przetrwania wielu cennym gatunkom, takim jak np. darniówka tatrzańska, czy zagrożony wyginięciem w skali świata derkacz.Różnorodności przyrody i krajobrazów Karpat dorównuje zróżnicowanie kulturowe. Karpaty są sztucznie podzielone granicami państwowymi, jednak łączy je wspólna przyroda, podobne dziedzictwo kulturowe i historyczne. Na terenie Karpat zachowało się dużo zabytków kultury materialnej i niematerialnej, w tym wartościowych układów urbanistycznych i ruralistycznych, architektury o cechach regionalnych, jak też odzwierciedlającej style licznych grup etnicznych zamieszkujących region.

Kierunki ochrony różnorodności biologicznej są współcześnie szersze niż w tradycyjnie pojmowanej ochronie przyrody i powinny być odnoszone do przestrzeni całych Karpat, a nie tylko do obszarów prawnie chronionych, które stanowią jedynie ich fragment.

Poszczególne państwa karpackie podejmowały już od dawna różnego rodzaju działania mające na względzie ochronę przyrody, krajobrazu oraz dziedzictwa kulturowego na obszarze Karpat. Jednak nawet w najmniej skażonym i przekształconym środowisku, dla pełni jego ochrony niezbędne są działania kompleksowe, ponad wszelkimi podziałami administracyjnymi, łączące działania dotychczasowe, pozwalające na ich wzajemne uzupełnianie się, wymianę doświadczeń, a także ogromnie ważną, skuteczną koordynację podejmowanych działań. Ochrona pojedynczych siedlisk i gatunków nie wystarczy bowiem, aby skutecznie chronić całe ekosystemy.

Podkowiec mały W 1999 roku Światowy Fundusz na Rzecz Ochrony Przyrody (WWF) uznał, że w celu zachowania pełni bogactwa przyrody i kultury Karpat niezbędne jest podjęcie działań na szeroką skalę, zakrojonych na współpracę międzynarodową – wszystkich krajów karpackich. I tak, dzięki Dunajsko – Karpackiemu Programowi WWF, powstała Inicjatywa Ekoregionu Karpaty, która połączyła społeczeństwo Europy Wschodniej i Środkowej z siedmiu krajów karpackich. W dniu 22 maja 2003 roku, podczas międzynarodowej konferencji „Środowisko dla Europy”, w Kijowie, władze regionalne Karpat przyjęły wspólnie Ramową Konwencję o Ochronie i Zrównoważonym Rozwoju Karpat (nazywaną powszechnie Konwencją Karpacką).

Państwa, które podpisały Konwencję Karpacką, przyjęły szeroko zakrojony program zakładający podjęcie bezzwłocznych działań na rzecz promocji proekologicznej turystyki i regionalnej sieci obszarów chronionych. Program działań został przyjęty na pierwszej Konferencji Stron Ramowej Konwencji o Ochronie i Zrównoważonym Rozwoju Karpat, której sygnatariuszami są: Czechy, Polska, Rumunia, Serbia, Słowacja, Ukraina i Węgry.

Konwencja wymienia uznane globalnie zasady dotyczące rozwoju Karpat, pozwalające pracować na szczeblu regionalnym. Jej celem jest wspieranie gospodarczego i społecznego rozwoju Karpat w sposób zapobiegający zniszczeniu środowiska i zubożeniu zasobów naturalnych.

przeplatka Podstawowymi zagrożeniami dla regionu karpackiego są rosnące bezrobocie i ubóstwo, nierównomierny rozwój, nadmierna, często wręcz rabunkowa eksploatacja zasobów naturalnych, zanieczyszczenie środowiska, wylesianie, intensywna gospodarka łowiecka, a także fragmentacja środowiska.

W ramach podpisanej Konwencji, państwa regionu Karpat współpracują ze sobą, aby zrealizować konkretne cele, wśród których oprócz koordynacji planowania przestrzennego w rejonach przygranicznych, zapewnienia zintegrowanego zarządzania zasobami wodnymi i dorzeczami rzek, promowania rozwoju zrównoważonej gospodarki rolnej i leśnej, rozwoju zrównoważonego transportu i infrastruktury, rozwoju zrównoważonej turystyki, promowania bezpiecznych dla środowiska technologii przemysłowych i produkcji energii, zachowania dziedzictwa kulturowego i wiedzy ludowej, oceny i monitorowania stanu środowiska, podnoszenia świadomości i edukacji społeczeństwa, znajdziemy również ochronę różnorodności przyrody i krajobrazu, oraz użytkowania ich w sposób zrównoważony.

Konwencja zwraca uwagę na związek pomiędzy ochroną przyrody, a potrzebą zapewnienia wymiernych korzyści lokalnym społecznościom, poprzez zrównoważony rozwój. Promowanie świadomej, odpowiedzialnej turystyki, która zapewni zachowanie niezmienionego krajobrazu i przyniesie korzyści lokalnej społeczności, jest przykładem rozwiązania korzystnego zarówno dla gospodarki, jak i dla całego środowiska naturalnego.

Rezerwat Biała Woda, Szczawnica - Jaworki Utrzymanie gospodarowania ziemi zgodnie z tradycyjnymi sposobami jej uprawy w sposób zrównoważony oraz podejmowanie odpowiednich środków dla sformułowania i wdrażania właściwych polityk rolnych, mając na uwadze potrzebę ochrony ekosystemów i krajobrazów górskich, znaczenie różnorodności biologicznej i specyficzne warunki gór jako terenów o mniej korzystnych możliwościach gospodarowania, to część z postanowień Konwencji.

Zgodnie z Konwencją dla pełnej ochrony zasobów Karpat niezbędna jest również polityka mająca na celu „zachowanie i promowanie dziedzictwa kulturowego i wiedzy ludowej ludności miejscowej oraz wyrobu i wprowadzania na rynek miejscowych produktów, wyrobów artystycznych i rękodzielniczych”. Należy dążyć do zachowania w Karpatach tradycyjnej architektury, sposobów użytkowania ziemi, miejscowych ras zwierząt gospodarskich i odmian roślin uprawnych oraz zrównoważonego użytkowania dziko rosnących roślin.

Właściwa ochrona i zrównoważony rozwój Karpat przyniosą korzyści dla całego regionu. Pamiętać należy, iż Karpaty odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu Europie odpowiednich zasobów wody pitnej. Woda z Karpat, na które spada dwa razy więcej deszczu niż na obszary przyległe, zasila Dunaj, Wisłę i inne duże rzeki spływające do Morza Czarnego i do Bałtyku.

wawrzynek wilczełyko W przeciwieństwie do tradycyjnej, biernej ochrony przyrody, obecnie coraz częściej ma miejsce czynna ochrona przyrody, polegająca na ochronie nie tylko układów ekologicznych (populacji, biocenoz, krajobrazów), lecz także całości procesów (często pochodzenia antropogenicznego), które doprowadziły do ich powstania. Ochrona przyrody to w obecnej dobie działania zmierzające do zapewnienia trwałości i odnawialności, a także właściwego użytkowania ożywionych i nieożywionych składników przyrody wraz z ich siedliskiem, jak również całych krajobrazów poprzez tworzenie parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i innych obszarowych bądź indywidualnych form ochrony.

Różne obszary chronione zajmują w Karpatach powierzchnię ok. 36.000 km2, co stanowi ok. 18 % powierzchni obszaru będącego przedmiotem Konwencji Karpackiej. Najważniejszą rolę wśród obszarów chronionych w Karpatach spełniają parki narodowe, których liczba wynosi obecnie 38, a także rezerwaty biosfery, których jest 20. Polskie, karpackie parki narodowe to: Babiogórski Park Narodowy, Gorczański PN, Tatrzański PN, Pieniński PN, Magurski PN, Bieszczadzki PN; w tym 3 rezerwaty biosfery: Babiogórski PN, Tatrzański PN i Bieszczadzki PN.

Niestety struktura wielkości i rozmieszczenie terenów chronionych w Karpatach są nadal niezadowalające. Obiekty chronione są często niewielkie, a dodatkowo nie obejmują wielu rzadkich jednostek fitosocjologicznych. Na szczęście liczba obszarów chronionych w Karpatach wzrasta – w roku 1990 było tutaj 29 parków narodowych, a w roku 2007 już 38.

We wszystkich krajach karpackich ochrona przyrody i krajobrazów Karpat wyglądała dotychczas trochę inaczej. Ochrona polskiej części Karpat swój pierwszy mocny akcent miała w roku 1868, kiedy to Sejm Galicyjski uchwalił ustawę o ochronie dwóch rzadkich gatunków zwierząt tatrzańskich: świstaka i kozicy. Co godne szczególnego podkreślenia, była to pierwsza tego rodzaju ustawa na świecie. Jej współtwórcą był wybitny zoolog, pierwszy królewski profesor leśnictwa, Maksymilian Siła – Nowicki.

widok na Styr od strony Zakliczyna Przyroda nie uznaje granic administracyjnych. Dotyczy to przede wszystkim obszarów takich jak Karpaty – spójnych biogregraficznie. Odznaczają się one bardzo wysokim zróżnicowaniem biologicznym, choć stulecia działalności człowieka na tym terenie spowodowały znaczne podzielenie naturalnych siedlisk, poprzerywanie naturalnych korytarzy ekologicznych, a tym samym poważne ograniczenie możliwości migracji wielu gatunków.

Jednym z wczesnych przykładów międzynarodowej współpracy w ochronie przyrody Karpat są „Karpaty Wschodnie”: polsko – słowacko – ukraiński rezerwat biosfery, utworzony w roku 1992. Rezerwat obejmuje po stronie polskiej Bieszczadzki Park Narodowy, Park Krajobrazowy Doliny Sanu, Ciśniańsko – Wetliński Park Krajobrazowy i Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu, po stronie słowackiej Park Narodowy Połoniny wraz ze strefą otulinową (do roku 1997 był to Chroniony Krajobrazowy Obszar „Wschodnie Karpaty”), natomiast po stronie ukraińskiej Użański Park Narodowy (dawniej rezerwat „Stużycia”) oraz Nadsański Regionalny Park Krajobrazowy. Co szczególnie godne podkreślenia „Karpaty Wschodnie” to pierwszy rezerwat biosfery na świecie obejmujący części terytoriów aż trzech sąsiadujących ze sobą krajów. Rezerwaty biosfery, to obszary chronione o randze międzynarodowej, nadanej im przez Radę Koordynacyjną Programu UNESCO MAB Człowiek i Biosfera (Man and the Biosphere Program, MAB), zainicjowanego w roku 1968. W każdym z rezerwatów biosfery występują tereny szczególnie cenne pod względem przyrodniczym, z unikatowymi, rzadkimi zbiorowiskami roślinnymi i zespołami zwierząt oraz „harmonijne krajobrazy” ukształtowane przez tradycyjny sposób użytkowania ziemi. Dodatkowo Bieszczadzki Park Narodowy i Park Narodowy „Połoniny” otrzymały w 1998 roku „Dyplom Europejski”, przyznany przez Radę Europy.

widok z Radziejowej na Beskid Sądecki Ochronę przyrody, a tym samym różnorodności biologicznej Karpat wspiera od roku 2006 Karpacka Sieć Obszarów Chronionych (CNPA). Ma ona za cel koordynację wspólnych projektów krajów karpackich, wymianę doświadczeń pomiędzy obszarami chronionymi Karpat. CNPA ma również sprzyjać działaniom na rzecz podnoszenia świadomości zagrożeń, jakim podlegają ekosystemy górskie, a także ma włączać się w konkretne działania, takie jak na przykład utworzenie spójnej sieci ekologicznej zapewniającej większe szanse przetrwania zagrożonym gatunkom. Aby wiele spośród zagrożonych gatunków mogło przetrwać konieczne jest połączenie w jeden system obszarów chronionych z innymi znaczącymi ostojami fauny i flory. CNPA pozwoli na odtworzenie zdegradowanych siedlisk i ponowne połączenie obszarów podzielonych w taki sposób, aby odtworzyć dotychczasowe lub stworzyć nowe, funkcjonalne, nieodzowne korytarze ekologiczne – ażeby umożliwić przemieszczanie się i migracje gatunków.

Dla lepszego wypełniania misji ochrony różnorodności przyrodniczej i krajobrazowej Karpat powoływane są różnego rodzaju fundacje. W roku 1995 w Szwajcarii zarejestrowana została Fundacja Ochrony Bioróżnorodności Karpat Wschodnich, w celu „wspierania, organizowania, prowadzenia i promowania działań służących ochronie różnorodności biologicznej strefy górskiej Karpat Wschodnich”. Z kolei w roku 1994 utworzona została Fundacja Karpacka – dla finansowego i technicznego wspierania inicjatyw organizacji pozarządowych i samorządów lokalnych Euroregionu Karpackiego, a tym samym realizacji projektów międzyregionalnych i transgranicznych na rzecz rozwoju gospodarczego.

Nie można zbagatelizować faktu, iż Światowy Fundusz na Rzecz Ochrony Przyrody (WWF) włączył Karpaty do „Światowej 200” – uznał je za godne umieszczenia na liście 200 najważniejszych ekosystemów świata!

Przykładowe projekty / programy realizowane w Polsce dla ochrony różnorodności przyrody i krajobrazu Karpat:

„Budowanie Koalicji na rzecz zrównoważonego rozwoju Karpat” – efekt: powstanie forum współpracy polskich organizacji pozarządowych, instytucji naukowych oraz samorządów lokalnych pn. „Koalicja Zielone Karpaty”;
„Natura przyszłością Karpat” – konkurs grantowy zorganizowany przez Ligę Ochrony Przyrody Zarząd Główny, sfinansowany przez Global Environment Facility / Small Grants Programme (GEF/SGP);
„Ochrona korytarzy ekologicznych (migracyjnych) jako kluczowy element ochrony bioróżnorodności w Karpatach” – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot;
„Zagrożona Natura – projekt ochrony bioróżnorodności Karpat, objętych siecią Natura 2000, monitoring szkodliwych inwestycji turystyki masowej” – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot;
„Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” – Instytut Ochrony Przyrody PNA w Krakowie;
„Szlak Bursztynowy” – polsko – słowacko – węgierski program prowadzony w Polsce przez Fundację Partnerstwo dla Środowiska.

Ramowa Konwencja o Ochronie i Zrównoważonym Rozwoju Karpat, potwierdzając, że „Karpaty są unikalnym naturalnym skarbem o wyjątkowym pięknie i wartości przyrodniczej, ważną ostoją różnorodności biologicznej, obszarem źródliskowym głównych rzek, istotnym siedliskiem i ostoją dla wielu zagrożonych gatunków roślin i zwierząt oraz największym w Europie obszarem lasów pierwotnych”, a także iż „Karpaty stanowią istotne środowisko przyrodnicze, gospodarcze, kulturowe, rekreacyjne oraz środowisko życia w sercu Europy, dzielone przez wielu ludzi i wiele państw” mówi, że pełna ochrona, a także zrównoważone użytkowanie oraz przywracanie różnorodności biologicznej i krajobrazowej na całym obszarze Karpat możliwe są jednak wyłącznie dzięki kompleksowemu podejmowaniu odpowiednich środków dla zapewnienia wysokiego stopnia ochrony i zrównoważonego użytkowania naturalnych i pół-naturalnych siedlisk, ich ciągłości i łączności oraz zachowania gatunków flory i fauny swoistych dla Karpat, a w szczególności ochrony gatunków zagrożonych, w tym chronionych i endemicznych oraz dużych ssaków.

Literatura:

Symonides Ewa „Ochrona przyrody”, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007;

Rakiel – Czarnecka Walentyna „Wyjątkowy ekosystem – Karpaty”, „Przyroda Polska” Nr 12/2004;

Ramowa Konwencja o Ochronie i Zrównoważonym Rozwoju Karpat www.carpathianconvention.org

Opinie:

Dodaj opinie

+ dodaj

Pytania:

Zadaj pytanie:

+ dodaj

pobierz artykuł

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>