Zielone Karpaty

Bank wiedzy

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>

Malowany świat

Arkadiusz Komski

Laureat konkursu „Esej z Karpatami w tle”

Wyróżnienie w kategorii Przyszłość Karpat

Zabrałem się za porządkowanie sterty płyt ze zdjęciami, która od dawna czekała na mnie, na kilku półkach nowego mieszkania. Znalazłem między nimi te z Rumunii. Ojej! To było chyba z pięć, nie raczej sześć lat temu. Przyjemnie znowu zapatrzeć się na malowane klasztory. Każdy w odmiennym kolorze. Polichromie każdego z nich opowiadały nam - gościom inne historie. Takie naścienne biblie dla niepiśmiennych ludzi. Historia prawdziwa przelatała się na nich z przypowieściami. Zwiedzanie ich było naszym głównym, choć nie jedynym celem. Przyznać trzeba, że wrażenie zrobiły na mnie spore. Pewnie nawet większe, niż się tego spodziewałem, czytając o nich w autobusie ze świeżo kupionego przewodnika. Jak się zaczyna wspominać podróże, tak jakoś dziwnie się składa, że po jednych przypominają się zaraz inne zdarzenia, historie i smaki.

Obrazek 1

Jechaliśmy przez ukraińską Bukowinę, potem na chwilę dosłownie, wstąpiliśmy do Czerniowiec, aby wreszcie przekroczyć rumuńską granicę. Na koniec zawróciliśmy o sto osiemdziesiąt stopni, żeby przez Maramuresz, i Węgry wrócić do domu.

Bardzo szybko się to pisze. Kilka zdań zamyka całą historię sześciodniowego pobytu w zupełnie różnych od siebie miejscach. Odmiennych od tego, co do tej pory było mi znane. A już zupełną innością była tamtejsza kuchnia. Ja przecież nie lubię ich, a zajadałem się rumuńskimi zupami. Próbowałem wcześniej zapiekanego sera na Słowacji – ten z Suczawy był całkiem różny. Po prostu palce lizać. Kruchy, lekko słonawy. Pamiętam też doskonale przerażenie w oczach kelnera, kiedy nasz tłumacz i przewodnik w jednym, niezrównany zresztą towarzysz podróży, pan Jerzy poprosił o herbaty.

– „ale czarne – Negru!

– a ile tych herbat? – padło z ust kelnera.

– Zece - Dziesięć.

– Aż tyle? Muszę zobaczyć czy będziemy mieli.”

No właśnie, przecież w „znanej” nam już Rumunii niepodzielnie królowały słodkawe ziołowo-owocowe napary, które my podajemy przy okazji jakiegoś bólu brzucha, czy innego schorzenia, na które jak wiadomo „ziółka” są najlepsze. A dla nich to codzienny napój. Brr, chciałoby się powiedzieć.

No i chleb. Wielkie i grube kromy, nie kromki. Nieodłączne przy każdym posiłku. Podawane w wielkich ilościach, kukurydziane. Pycha! Że też nie mamy takiego czegoś u siebie. Na dobrą sprawę mógłbym jakiś czas żywić się tylko tym chlebem.

Obrazek 2

Kiedy tak siedziałem przypominając sobie Rumunię, myśli same skierowały się do zupełnie innego miejsca i czasu. To był jakiś wyjazd na Ukrainę. Chyba chciałem zrobić trochę fotografii z najbliższych granicy stron. Turkiwszczyna.

Samochód huśtał się po drodze gorszej miejscami od naszych. Do Hwizdec’a zjechaliśmy w prawo z głównej szosy tylko dlatego, że kierowca wiedział, jak się tam dostać. Bo drogowskazu żadnego nie było. Żeby podjechać pod samą cerkiew trzeba było przebyć kładkę niedużo tylko szerszą od naszego, niewielkiego przecież auta. Warto było, bo takiej bojkowskiej „pagody” nie da się zobaczyć po naszej stronie granicy. „Banie” miały chyba po cztery załomy, a przecież nie była to najbardziej imponująca budowla w tym stylu. Żeby tylko porównać do tej z Krywki, która dzisiaj stoi we lwowskim skansenie. Kolejnych warstw na każdej kopule ma siedem. Niewiarygodnie piękne – to chyba najwłaściwsze określenie.

Podobno kiedyś spytano majstra, który stawiał cerkwie, dlaczego tak właśnie, a nie jakoś inaczej je buduje.

„– No a jakie mają być? – zastanowił się.

– Nasze góry są takie wysokie i strome. Tak samo jodły, takie właśnie są, to jakie mają być cerkwie, jeśli nie do nich podobne?”

Obrazek 3

Kilkanaście lat temu, po jakimś oficjalnym spotkaniu na Słowacji usiedli dwaj panowie, żeby pogadać przy piwie o tym i owym. Trochę ponarzekali, że turystów przydałoby się więcej i może coś by zrobić, dla ich ściągnięcia na wschód kraju, który za bogaty przecież nie jest i turystyka wydaje się jakimś lekarstwem na tą sytuację. Rada w radę wymyślili, że na Spiszu gdzie jest sporo zabytków murowanego średniowiecza, jeden z nich zorganizuje „drogę gotycką”. Drugi, że pochodził ze Svidnika, postanowił zająć się propagowaniem drewnianych cerkwi, których akurat u niego nie brakowało.

Tak przynajmniej opowiadał mi przyjaciel o początkach dwóch najbardziej znanych słowackich szlaków: Gotyckiej Cesty i szlaku Drevnenych Kostolikov w powiecie świdnickim. Opowieść tę usłyszałem niedawno, kiedy znowu planowaliśmy jakiś mały wypad, żeby pooglądać pamiątki narodowej kultury Słowacji. Przy okazji też popodglądać, jak inni robią to, co my także próbujemy zrealizować od kilku lat i przybliżyć ludziom u nas.

Z kolei nie dalej jak kilka dni temu słuchałem, przedstawiciela Narodowej Turystyki Słowackiej, który wymieniał kilka miejscowości w Tatrach, gdzie można pojeździć na nartach. Zaraz dodając, że ten sam karnet uprawnia do zniżki na miejscowe parki wodne, ale już pracują, żeby byłby to po prostu wspólne bilety, bo tak gościom łatwiej. Kilka miejscowości?! My, a bardziej chyba sami górale, opowiadamy, jakie wspaniałe jest nasze Zakopane. Jedno i bez basenów termalnych, i bez zniżek, i czego tam jeszcze.

Obrazek 4

W wielu dziedzinach pragniemy „powrócić do tradycji”, szukamy natchnienia w dawnych zwyczajach. Może za szybko obiegnie codzienne życie, a może dobrze mieć na podorędziu przodków, na których w razie wątpliwości można się powołać.

Jak co roku, po dziewiątym czwartku, po Wielkanocy według juliańskiego kalendarza, przy radoszyckim cudownym źródle zebrał się spory tłum ludzi. Niektórzy przyjeżdżają dla odpustu i żeby zaczerpnąć poświęconej wody, dla innych znowuż jest to przeżycie czysto estetyczne, trzeci z kolei traktują spotkanie nieopodal słowackiej granicy, jako okazję poznania miejscowego folkloru. Wszyscy oni powiedzą, że warto było przyjechać.

Przy drodze widziałem kilkadziesiąt samochodów z różnymi rejestracjami, a nawet autokar z turystami z Poznańskiego. W końcu i my, kiedy wybieramy się do stolicy Wielkopolski, chcemy zobaczyć Jarmark Świętomarciński i dziewczyny w strojach z Bambergu.

Gdzieś pod koniec dziewiętnastego wieku córka miejscowego proboszcza zachorowała na dziwną chorobę, którą uleczyła obmywaniem w źródle, przy którym potem wystawiono kaplicę. Skoro woda pomogła jej, mogła pomóc i wielu innym. Zaczęli więc ludzie przyjeżdżać z obu stron Karpatów, żeby zaczerpnąć wody i pomodlić się za swoich. Później ustanowiono odpust.

Od siedmiu lat znowu ożyła dawna tradycja, wskrzeszona przez greckokatolickiego proboszcza z Komańczy, księdza Pipkę. Połączono ją z kermeszem i dzięki temu po przeżyciu duchowym możemy uczestniczyć w święcie kultury

Zakończenie

Przyszłość Karpat. Mam nadzieję, że będzie taka, żeby nie zatraciły swojej duszy. Ale też miejsca, które dzisiaj jej nie mają może odzyskają ją na nowo. Tchniętą przez paru pasjonatów. Bo czasami trzeba wymyślić od nowa coś, co było tylko już nikt nie pamięta jakie było i kiedy. Trochę jest tej przyszłości już teraz, bo przecież nie od razu Kraków zbudowano. Oby stopniowo, tylko szybciej, stawała się wokół.

Opinie:

Dodaj opinie

+ dodaj

Pytania:

Zadaj pytanie:

+ dodaj

pobierz artykuł

<< poprzedni artykuł następny artykuł >>